Πάσχα στην Κύπρο 2027 και 2028: ημερομηνίες, έθιμα, αργίες

Πότε είναι το Πάσχα στην Κύπρο και γιατί διαφέρει

Το Υφυπουργείο Τουρισμού δημοσιεύει τις κινητές αργίες για αρκετά χρόνια μπροστά. Σύμφωνα με αυτές, η Κυριακή του ορθόδοξου Πάσχα είναι το 2027 στις 2 Μαΐου και το 2028 στις 16 Απριλίου· το Πάσχα των δυτικών πέφτει το 2027 στις 28 Μαρτίου και το 2028 επίσης στις 16 Απριλίου. Η απόσταση λοιπόν δεν είναι πάντα μία εβδομάδα, όπως το 2026: το 2027 είναι πέντε εβδομάδες, ενώ το 2028 οι δύο Εκκλησίες γιορτάζουν την ίδια μέρα.

Ο κανόνας είναι και για τις δύο ο ίδιος. Η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος της Νικαίας όρισε το 325 ότι το Πάσχα γιορτάζεται την πρώτη Κυριακή μετά την πρώτη πανσέληνο της άνοιξης. Η Ορθόδοξη Εκκλησία όμως εξακολουθεί να υπολογίζει την ημερομηνία αυτή με το Ιουλιανό ημερολόγιο, ακόμη κι εκεί όπου στην καθημερινή ζωή ισχύει εδώ και πολύ καιρό το Γρηγοριανό· η Ελλάδα, για παράδειγμα, υιοθέτησε το Γρηγοριανό ημερολόγιο το 1923 μόνο για πολιτική χρήση, όπως εξηγεί η Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος πρότεινε τον Δεκέμβριο του 2024 να γιορτάζεται στο εξής το Πάσχα από κοινού με τον Ιουλιανό υπολογισμό και χαρακτήρισε την κοινή ημερομηνία του 2025 κάτι περισσότερο από μια σύμπτωση του ημερολογίου.

Από την ημερομηνία του Πάσχα προκύπτουν και οι υπόλοιπες γιορτές. Το 2027 η Κυριακή των Βαΐων είναι στις 25 Απριλίου, η Μεγάλη Παρασκευή στις 30 Απριλίου, η Δευτέρα του Πάσχα στις 3 Μαΐου και η Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος στις 21 Ιουνίου· το 2028 αντίστοιχα στις 9, 14 και 17 Απριλίου και στις 5 Ιουνίου. Η Καθαρά Δευτέρα, με την οποία αρχίζει η Σαρακοστή, πέφτει το 2027 στις 15 Μαρτίου και το 2028 στις 28 Φεβρουαρίου.

Αργίες, τράπεζες και σχολικές διακοπές

Δημόσιες αργίες είναι, σύμφωνα με τον κατάλογο του Υφυπουργείου Τουρισμού, η Καθαρά Δευτέρα, η Μεγάλη Παρασκευή, η Δευτέρα του Πάσχα και η Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος. Τις ημέρες αυτές κλείνουν οι δημόσιες υπηρεσίες και οι τράπεζες. Για τα καταστήματα ισχύει ο νόμος για τις ώρες λειτουργίας: τα γενικά καταστήματα μένουν κλειστά την Κυριακή και τη Δευτέρα του Πάσχα, την Πρωτομαγιά και τη Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος, τη Μεγάλη Παρασκευή μπορούν να λειτουργούν ως τις 18:00, ενώ για την Καθαρά Δευτέρα ο νόμος δεν προβλέπει κλείσιμο. Το Πάσχα οι μεγάλοι αρχαιολογικοί χώροι και τα μουσεία κλείνουν μόνο την Κυριακή του Πάσχα.

Η Τρίτη της Διακαινησίμου δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο αργιών του Υφυπουργείου Τουρισμού και δεν είναι ημέρα υποχρεωτικού κλεισίματος για τα καταστήματα· οι τράπεζες όμως είναι κλειστές και ο ΟΣΕΑ εφαρμόζει το πρόγραμμα των αργιών. Η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου ορίζει για το 2027 ως τραπεζικές αργίες γύρω από το Πάσχα τις 15 Μαρτίου, τις 30 Απριλίου, τις 3 και 4 Μαΐου και τις 21 Ιουνίου· η Πρωτομαγιά πέφτει το 2027 Σάββατο. Τα δημοτικά σχολεία έχουν το 2027 πασχαλινές διακοπές από τις 26 Απριλίου έως τις 7 Μαΐου, δηλαδή από τη Μεγάλη Δευτέρα έως την Παρασκευή μετά το Πάσχα (Υπουργείο Παιδείας).

Ψώνια και λεωφορεία την περίοδο του Πάσχα

Πότε επιτρέπεται να ανοίγουν τα καταστήματα το ρυθμίζει ο νόμος του 2006 για τις ώρες λειτουργίας των καταστημάτων. Τις δέκα μέρες πριν από το Πάσχα τα γενικά καταστήματα μπορούν να ανοίγουν καθημερινά από τις 5:00 έως τις 20:00, τη Μεγάλη Παρασκευή και το Μεγάλο Σάββατο από τις 5:00 έως τις 18:00. Την Κυριακή και τη Δευτέρα του Πάσχα μένουν κλειστά, όπως και την Πρωτομαγιά και τη Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος. Τα ωράρια του νόμου δεν ισχύουν για τα εστιατόρια και τα ξενοδοχεία, εφόσον εξυπηρετούν ή φιλοξενούν πελάτες στους δικούς τους χώρους.

Το 2027 προστίθεται μια ειδική περίπτωση: η Πρωτομαγιά είναι ταυτόχρονα Μεγάλο Σάββατο. Σύμφωνα με τον νόμο, η Πρωτομαγιά τηρείται ως αργία ακόμη κι όταν πέφτει μέσα στις δέκα μέρες πριν από το Πάσχα. Όταν συνέβη το ίδιο το 2021, το Υπουργείο Εργασίας, σύμφωνα με δημοσίευμα της Cyprus Mail, ανακοίνωσε ότι τα καταστήματα θα μείνουν κλειστά. Αν περάσετε το Πάσχα του 2027 σε διαμέρισμα διακοπών, καλύτερα να κάνετε τα ψώνια σας ως τη Μεγάλη Παρασκευή.

Για τις τουριστικές περιοχές το Υπουργείο Εργασίας μπορεί με διάταγμα να επιτρέψει διαφορετικό ωράριο, και για την Κυριακή του Πάσχα. Το πιο πρόσφατο διάταγμα για την επαρχία Αμμοχώστου που βρήκαμε είναι του 2015 και περιλάμβανε τη Σωτήρα, την Αγία Νάπα, το Παραλίμνι, τη Δερύνεια, το Λιοπέτρι και τον Φρέναρο· ίσχυε όμως μόνο από τις 13 Μαΐου έως τις 30 Νοεμβρίου εκείνης της χρονιάς. Αν θα ισχύει τέτοια ρύθμιση για το Πάσχα του 2027, δεν ήταν γνωστό τον Νοέμβριο του 2026.

Τα λεωφορεία του ΟΣΕΑ κινούνται τις αργίες με το πρόγραμμα του Σαββάτου και της Κυριακής. Σε αυτές τις μέρες ο ΟΣΕΑ συγκαταλέγει την Καθαρά Δευτέρα, τη Μεγάλη Παρασκευή, τη Δευτέρα του Πάσχα, την Τρίτη της Διακαινησίμου, την Πρωτομαγιά και τη Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος. Πληροφορίες δίνονται στον δωρεάν αριθμό 8000 5200.

Η Μεγάλη Εβδομάδα ως την Ανάσταση

Η εβδομάδα ανοίγει με την Κυριακή των Βαΐων, που στην Κύπρο λέγεται και Κυριακή της Ελιάς: κάθε οικογένεια φέρνει κλαδιά ελιάς στην εκκλησία. Όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα γίνονται βραδινές ακολουθίες. Τη Μεγάλη Πέμπτη βάφονται τα αυγά κόκκινα, παραδοσιακά με ριζάρι, με χυμό από παντζάρι ή με παπαρούνες, και το βράδυ ψάλλεται η μακριά ακολουθία των Αγίων Παθών, στην οποία διαβάζονται τα Δώδεκα Ευαγγέλια.

Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής γίνεται η Αποκαθήλωση, και ο Επιτάφιος στολίζεται με ανοιξιάτικα λουλούδια. Το βράδυ οι πιστοί ψάλλουν τα Εγκώμια, και γύρω στις 20:30 ο Επιτάφιος περιφέρεται στους δρόμους, ενώ οι καμπάνες χτυπούν πένθιμα. Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου ακολουθεί η πρώτη Ανάσταση, όπου ο ιερέας σκορπίζει φύλλα δάφνης πάνω στους πιστούς.

Γύρω στα μεσάνυχτα η Ανάσταση γίνεται έξω από την εκκλησία. Τα φώτα σβήνουν, με το «Δεύτε λάβετε φως» η φλόγα περνά από κερί σε κερί, και οι καμπάνες χτυπούν ξανά. Ο ένας εύχεται στον άλλον «Χριστός Ανέστη» και η απάντηση είναι «Αληθώς Ανέστη ο Κύριος»· ο χαιρετισμός αυτός λέγεται για σαράντα μέρες. Στην αυλή της εκκλησίας καίει τότε η λαμπρατζιά, η πασχαλινή φωτιά, για την οποία τα παιδιά μάζευαν ξύλα όλη την εβδομάδα. Σε αυτήν καίγεται ένα ομοίωμα του Ιούδα, και η φωτιά καίει ως το πρωί της Κυριακής του Πάσχα. Στο σπίτι ακολουθούν φλαούνες και μια ζεστή σούπα.

Φλαούνες, κόκκινα αυγά και το πασχαλινό τραπέζι

Οι φλαούνες γεμίζονται με τυρί, αυγά, σταφίδες και δυόσμο· η ζύμη αλείφεται με αυγό και πασπαλίζεται με σουσάμι. Για τη γέμιση υπάρχει ειδικό τυρί φλαούνας, που φουσκώνει στο ψήσιμο και σχεδόν δεν λιώνει (Visit Cyprus). Ο Εθνικός Κατάλογος Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς ονομάζει τη γέμιση «φουκό» και αναφέρει σε αυτήν επιπλέον προζύμι, μαχλέπι, μαστίχα και κανέλα. Ως προς τη μέρα του ψησίματος οι πηγές διαφωνούν: η Visit Cyprus αναφέρει τη Μεγάλη Πέμπτη, ο Κατάλογος το Μεγάλο Σάββατο· τρώγονται πάντως μετά την Ανάσταση.

Τα κόκκινα αυγά τσουγκρίζονται στην οικογένεια μετά τη λειτουργία των μεσανύχτων. Το τσόφλι συμβολίζει τον σφραγισμένο τάφο και το κόκκινο χρώμα το αίμα του Χριστού. Στα πασχαλινά αρτοσκευάσματα περιλαμβάνονται οι αυκωτές, κουλούρια με σουσάμι και ένα κόκκινο αυγό, και την Κυριακή του Πάσχα στο τραπέζι μπαίνει ψητό αρνί.

Πασχαλινά παιχνίδια και το Πάσχα στη Σωτήρα

Το απόγευμα της Κυριακής και της Δευτέρας του Πάσχα, σε ορισμένα μέρη και την Τρίτη, οι κάτοικοι των χωριών μαζεύονται για τα παραδοσιακά πασχαλινά παιχνίδια, συνήθως στην πλατεία ή στην αυλή της εκκλησίας: αυγοδρομίες, σακουλοδρομίες, γαϊδουροδρομίες ή το «διτζίμιν», το σήκωμα βαριών πετρών. Τα παιχνίδια είναι εγγεγραμμένα από το 2017 στον Εθνικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Στην επαρχία Αμμοχώστου, το ετήσιο πρόγραμμα εκδηλώσεων του Υφυπουργείου Τουρισμού αναφέρει την Αγία Νάπα, τον Φρέναρο, το Παραλίμνι, τη Δερύνεια και το Δασάκι Άχνας.

Στη Σωτήρα η Κυριακή των Βαΐων είναι μία από τις δύο μεγάλες γιορτές του νέου ναού της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος· η άλλη είναι στις 6 Αυγούστου (Visit Famagusta). Το 2027 η Κυριακή των Βαΐων πέφτει στις 25 Απριλίου. Τη Δευτέρα του Πάσχα του 2018 έγιναν, υπό την αιγίδα του τότε Δήμου Σωτήρας, πασχαλινά παιχνίδια στην αυλή του ίδιου ναού. Πώς είναι κατά τα άλλα η Σωτήρα και ποιες εκκλησίες έχει θα το βρείτε στον οδηγό για τη Σωτήρα, ενώ εκδρομές στα γειτονικά χωριά περιγράφει ο οδηγός για τα Κοκκινοχώρια.

Νέος θεσμός από το 2027 είναι τα Πασχαλινά Χωριά του Υφυπουργείου Τουρισμού: σε δέκα δήμους ή κοινότητες κατά μήκος της διαδρομής Heartland of Legends προβλέπεται να γίνονται πασχαλινές εκδηλώσεις από τη Μεγάλη Πέμπτη έως την Κυριακή του Θωμά, με παραδοσιακά πασχαλινά εδέσματα και χειροτεχνήματα, στολισμό του Επιταφίου και πασχαλινά παιχνίδια. Οι τόποι θα επιλεγούν στη συνέχεια· τους όρους και τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων θα τους ανακοινώσει αργότερα το υφυπουργείο.

Κατακλυσμός: η Πεντηκοστή δίπλα στη θάλασσα

Πενήντα μέρες μετά το Πάσχα η Κύπρος γιορτάζει την Πεντηκοστή με μια γιορτή που, σύμφωνα με το Υφυπουργείο Τουρισμού, υπάρχει μόνο εδώ: τον Κατακλυσμό, που παραπέμπει στον κατακλυσμό της Γένεσης και στον μύθο του Δευκαλίωνα. Κατά τον Εθνικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, το όνομα προέρχεται επίσης από το έθιμο να ρίχνει ο ένας νερό στον άλλον. Στα παραλιακά μέρη γιορτάζεται με παιχνίδια, παραδοσιακούς χορούς, αγώνες κολύμβησης και λεμβοδρομίες· η μεγαλύτερη γιορτή διαρκεί έξι μέρες στη Λάρνακα. Κοντά στη Σωτήρα, η Αγία Νάπα γιορτάζει στο λιμάνι και το Παραλίμνι στην περιοχή του Πρωταρά.

Το 2027 η Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος είναι στις 21 Ιουνίου και το 2028 στις 5 Ιουνίου· και οι δύο μέρες είναι δημόσιες αργίες. Το πρόγραμμα και τις ημερομηνίες τα ανακοινώνουν κάθε χρόνο οι δήμοι που διοργανώνουν τη γιορτή. Αν θέλετε να περάσετε το Πάσχα ή την Πεντηκοστή του 2027 στη Suite 203: το διαμέρισμα αναμένεται να είναι έτοιμο τον Μάρτιο του 2027, και την περίοδο που σας ενδιαφέρει μπορείτε να μας τη γράψετε ήδη από τώρα.